العلامة المجلسي
25
حق اليقين ( فارسى )
باب سيم در بيان صفاتيست كه متعلق است بافعال حقتعالى و در آن چند مبحث است مبحث اول آنكه مذهب اماميه آنست كه حسن و قبح افعال عقليست و مراد از حسن آنست كه فاعل و قادر اگر آن فعل را بكند مستحق مدح و ثواب باشد و قبيح آنست كه فاعل و قادر اگر آن فعل را بكند مستحق مذمت و عقاب باشد و فعل را فى نفسه قطع نظر از وارد شدن شرع جهة حسنى و قبحى مىباشد كه مستحق مدح يا ثواب و مذمت يا عقاب گردد و آن جهت را گاهست ببديههء عقل همه كس مىداند مانند نيكى راست گفتنى كه نفع رساند و قباحت دروغ گفتنى كه ضرر رساند و گاهست كه بفكر معلوم مىشود مانند راستى كه ضرر به كسى رساند يا دروغى كه نفع رساند كه علم بحسن و قبح آنها محتاج به نظر و فكر است و گاه است كه عقول اكثر عاجز است از فهم آنها و ليكن بعد از ورود شرع حسن و قبح آنها را ميدانند مثل حسن روزهء روز آخر ماه رمضان و قبح روزهء روز اول ماه شوال و اشاعره از اهل سنت ميگويند كه حسن و قبح اعمال بامر و نهى شارع است هر چه را شارع امر كرده حسن مىشود و هر چه را نهى از آن كرده قبيح مىشود پس اگر مردم را امر بزنا ميكرد حسن ميشد و اگر نهى از نماز ميكرد قبيح ميشد و بطلان اين مذهب قطع نظر از حكم عقل به آن از روايات و آيات و اخبار بسيار ظاهر است . مبحث دويم آنكه صانع عالم فعل قبيح نميكند و محال است كه از او صادر شود زيرا كه فاعل قبيح يا عالم بقبح آن فعل نيست يا هست اما قادر بر ترك آن نيست يا محتاج است به آن فعل قبيح و قادر بر ترك آن هست و يا احتياج به آن